Câu hỏi: nguyên nhân thắng lợi với ý nghĩa lịch sử của phong trào tây sơn?

Lời giải:

Nguyên nhân thắng lợi cùng ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn:

Nguyên nhân thắng lợi:

+ Nhờ ý chí đấu tranh chống áp bức bóc tách lột, tinh thần yêu nước, đoàn kết và hi sinh cao cả của quần chúng ta.

Bạn đang xem: Ý nghĩa lịch sử phong trào tây sơn

+ Sự lãnh đạo tài tình, sáng sủa suốt của quang đãng Trung với bộ chỉ huy nghĩa quân. Quang Trung là hero dân tộc vĩ đại.

Ý nghĩa lịch sử

+ Thắng lợi của phong trào Tây Sơn vào việc lật đổ chính quyền phong kiến thối nát Nguyễn - Trịnh - Lê đã xoá bỏ tinh quái giới chia cắt đất nước, đặt nền tảng mang lại việc thống nhất quốc gia.

+ Thắng lợi của trào lưu Tây Sơn vào việc chống quân xâm lược Xiêm và Thanh gồm ý nghĩa lịch sử to lớn lớn: giải phóng đất nước, giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, một lần nữa đập tung tham vọng xâm lược nước ta của các đế chế quân chủ phương Bắc.

*
vì sao thắng lợi cùng ý nghĩa lịch sử của phong trào tây sơn" width="919">

Sau đây, các bạn hãy cùng Top lời giải tra cứu hiểu thêm về trào lưu Tây Sơn nhé!

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, thế kỷ XVIII là thời kỳ của chiến tranh dân cày với đỉnh cao là phong trào Tây Sơn. Dưới sự lãnh đạo của ba bằng hữu nhà Tây Sơn, từ một trào lưu ở ấp Tây Sơn đã vạc triển thành phong trào quật khởi của cả dân tộc, là kết tinh của trào lưu nông dân đấu tranh vào thế kỷ XVIII. Bài viết hướng đến kiếm tìm hiểu một số đặc trưng của trào lưu Tây Sơn, qua đó thấy được những nét đặc sắc của phong trào, đồng thời khẳng định những đóng góp của trào lưu đối với sự nghiệp thống nhất với bảo vệ độc lập dân tộc của đất nước.

1. Mở đầu

Thế kỷ XVI – XVIII, đất nước bị chia cắt Đàng trong – Đàng Ngoài, thống nhất đất nước trở thành nhu cầu cấp thiết của toàn dân, là nguyện vọng tha thiết của nhân dân, yêu cầu rõ ràng của thôn hội. Trào lưu Tây Sơn xuất hiện năm 1771 đã từng bước giành được thắng lợi, lật đổ các chính quyền phong kiến Lê – Trịnh – Nguyễn, quốc gia nước Việt sau thời gian dài bị phân tách cắt đã được thu về một mối. Sau thời điểm đánh đổ chủ yếu quyền phong kiến phản động vào nước, trào lưu Tây Sơn đã vươn lên làm nghĩa vụ dân tộc, chống thù trong giặc ngoài, cứu dân cứu nước – một thắng lợi vĩ đại của phong trào Tây Sơn.

2. Nội dung

a. Bối cảnh lịch sử Đại Việt thế kỷ XVIII

Thế kỷ XV chế độ phong kiến bên Lê phân phát triển đến giai đoạn cực thịnh. Nhưng đến đầu thế kỷ XVI, triều đình phong kiến đơn vị Lê bắt đầu suy yếu, tranh chấp giữa các phe phái diễn ra quyết liệt, khiến ra những cuộc nội chiến kéo dài, đời sống nhân dân càng ngày cực khổ.

những vua Lê Uy Mục, Lê Tương Dực chỉ lo ăn chơi, không phải lo ngại triều chính. Nội bộ triều Lê “chia bè kéo cánh”, giành giật quyền lực. Dưới triều Lê Uy Mục, quý tộc ngoại mê say nắm hết quyền lực, giết hại công thần. Dưới triều Lê Tương Dực, tướng Trịnh Duy Sản khiến bè phái, đánh giết nhau triền miên suốt hơn mười năm. Chế độ phong kiến bên Lê dần rơi vào cảnh khủng hoảng do những vua trị vày ăn chơi sa đọa, tha hóa tạo cho triều đình rối loạn. Nhân lúc triều đình rối loạn, quan lại lại ở địa phương cậy quyền, ức hiếp dân, đời sống của những tầng lớp nhân dân lâm vào cảnh cảnh khốn cùng.

Từ giữa thế kỷ XVIII, thực trạng chính trị ở Đàng quanh đó ngày càng mất ổn định, vua Lê không còn thực quyền, mọi quyền bính đều rơi vào tay chúa Trịnh, phủ chúa quanh năm hội hè, yến tiệc, tiêu pha tiền của. Nhà nước trung ương ko ngừng tăng cường tách lột nhân dân, công ty nước tận thu đánh thuế, họ Trịnh đánh thuế vào cả những diện tích đất “đồng chua nước mặn”, “bãi cat trắng”, đất ko sản xuất được; chế độ thuế thổ sản đánh vào tất cả những nghề thủ công của nhân dân có tác dụng chonhiều nghề thủ công bị phá sản, hoạt động công thương nghiệp bị kìm hãm. Tình trạng thiếu thuế năm này dồn quý phái năm khác trở thành gánh nặng khủng khiếp đối với người dân, nhiều người phải bỏ nghề, phá bỏ công cụ sản xuất để kị nộp thuế, cuộc sống của nhân dân ngày dần khổ cực, vào những năm 40 của thế kỷ XVIII, mặt hàng chục vạn dân cày chết đói, người sống sót phải bỏ xã quê, phiêu tán khắp nơi. Không những thế, việc thiết lập quan cung cấp tước càng ngày càng trở buộc phải phổ biến, năm 1736 – 1740, chúa Trịnh Giang bốn lần quy định thể lệ mua quan bán tước, cho phép quan lại nộp tiền để thăng chức với nhà giàu nộp tiền để được làm cho quan; năm 1750, họ Trịnh đặt “tiền thông kinh”, nộp bố quan tiền thì được miễn khảo hạch và coi như trúng sinh đồ.

trong khi triều đình trung ương chỉ lo ăn chơi, không chăm lo đến đời sống sống nhân dân, quan liêu lại địa phương càng ra sức đục khoét, ức hiếp, nhũng nhiễu nhân dân, cuộc sống của người dân thường xuyên bị đe dọa. Đồng thời, nạn chiếm đoạt ruộng đất trở thành hiện tượng phổ biến và càng ngày nghiêm trọng. Bằng nhiều hình thức và thủ đoạn, tầng lớp địa chủ đã chiếm đoạt rụông tư của nông dân, mặt khác xâm lấn vào ruộng đất công của buôn bản xã. Phần lớn ruộng công xã xã – niềm tin của dân cày công buôn bản đã bị công ty nước cắt xén để ban cấp đến quan lại với quân lính. Kết quả là phần ruộng đến nông dân càng ngày ít, hàng loạt nông dân bị gạt ra khỏi ruộng đất hoặc cố bám lấy mảnh ruộng “chết đói” để gắng gượng một cuộc sống cơ cực.

bên cạnh đó, thiên tai, vỡ đê, hạn hán xảy ra liên miên; những năm 1678, 1681, 1684, 1687… là những năm hạn hán, mất mùa lớn. Đặc biệt, nạn đói khủng khiếp năm 1740 – 1741 ở Đàng xung quanh “dân phiêu tán dắt díu nhau đi kiếm ăn đầy đường. Giá chỉ gạo cao vọt, một trăm đồng tiền không được một bữa no, quần chúng phần nhiều phải ăn rau, ăn củ, đến nổi ăn cả thịt rắn, thịt chuột, chết đói chồng chất lên nhau; số dân còn lại mười phần không được một. Làng làm sao vốn có tiếng trù mật cũng chỉ còn lại độ năm ba hộ cơ mà thôi” <1, tr. 852>, cuộc sống của người dân rơi vào cảnh cùng khốn.

Nếu như chế độ của chế độ quân chủ tập quyền Đàng kế bên thời kỳ này đã đẩy mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, giữa dân chúng với bên nước phong kiến trở phải gay gắt, làm bùng nổ những cuộc khởi nghĩa, thì đến nửa cuối thế kỷ XVIII, ở Đàng Trong, những mâu thuẫn cố hữu của chế độ phong kiến cũng đã đẩy xã hội Đàng Trong rơi vào tình thế cuộc khủng hoảng.

Chúa Nguyễn Phúc Khoát sau thời điểm xưng vương, tạo lập triều đình riêng, đến xây dựng cung điện theo quy mô của một đế đô. Không chỉ riêng các chúa Nguyễn nhưng mà tất cả quan tiền lại, quý tộc Đàng trong đều đua nhau ăn chơi, hưởng lạc đến cực độ, trong đó nổi bật là Trương Phúc Loan, ông nắm hết quyền hành, khét tiếng tham nhũng, vàng, bạc, châu, ngọc, lụa chất “thành núi”, ruộng vườn, đơn vị cửa, trâu ngựa không đếm xuể. Cơ chế thuế khóa của chủ yếu quyền họ Nguyễn cũng hết sức nặng nề, phức tạp “hàng trăm thứ thuế, nhưng trưng thu thì phiền phức, gianlận, dân chúng khốn khổ về nỗi một cổ hai tròng” <2, tr. 413>, thuế thổ sản tất cả hàng trăm ngàn thứ, bên nước cần gì thì đặt ra thứ thuế ấy để thu. Hệ thống quan thu thuế “bản đường quan” đông đảo, luôn luôn tìm biện pháp hạch sách, nhũng nhiễu nhân dân. Quan trường trở thành nơi làm cho giàu của bọn quan tiền lại, vì chưng vậy nạn giao thương mua bán quan tước diễn ra rất phổ biến.

Về kinh tế, trong thời Trịnh – Nguyễn phân tranh với sau đó là giai đoạn đất nước bị phân tách cắt, gớm tế Đàng Trong tất cả sự phát triển hơn Đàng Ngoài. Thế nhưng, bước quý phái thế kỷ XVIII, khiếp tế Đàng trong bắt đầu gồm những dấu hiệu suy thoái trên những lĩnh vực: ngoại thương sa sút, những đô thị như Thanh Hà, Hội An dần dần lụi tàn; lúc ngoại thương suy giảm, “nạn tiền hoang” tạo ra tình tạng rối loạn nội tệ, dẫn đến tình trạng đầu cơ tích trữ, có tác dụng ngưng trệ mọi hoạt động lưu thông; phần lớn ruộng đất đều tập trung vào tay giai cấp địa chủ giàu có, giai cấp nông dân cực khổ, mâu thuẫn giai cấp càng ngày càng trở buộc phải sâu sắc. Hơn nữa, đói hèn xảy ra, đặc biệt năm 1774, Thuận Hóa bị đói lớn, dân bị chết đói rất nhiều, xác chết chồng chất lên nhau. Trước tình hình đó, người dân cày đã nổi dậy đấu tranh, mở đầu là cuộc khởi nghĩa của nam nhi Lía ở Quy Nhơn, sau đó là trào lưu Tây Sơn – trào lưu làm rung chuyển cả đất nước.

Như vậy, thế kỷ XVIII chế độ phong kiến Đàng quanh đó và Đàng trong bước vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, giai cấp địa chủ chiếm đoạt ruộng đất của nông dân, cơ chế thuế khóa nặng nề với những thủ đoạn tách lột tàn bạo của công ty nước phong kiến đã đẩyngười nông dân vào cuộc sống bần thuộc nghèo khổ, nhiều người phải phiêu bạt, lưu tán. Mặt cạnh đó, hạn hán, đói nhát xảy ra, đời sống nhân dân càng ngày càng cơ cực, tất cả những điều đó đã đẩy mâu thuẫn kinh tế làng mạc hội ở nước ta lên đỉnh điểm và là vì sao dẫn tới sự bùng nổ của trào lưu nông dân khởi nghĩa.

b. Sơ lược về phong trào Tây Sơn

trào lưu Tây Sơn nổ ra ở Đàng vào vào nửa cuối thế kỷ XVIII, vị ba đồng đội nhà họ Nguyễn: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo. Năm 1771 cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ với khẩu hiệu: “đánh đổ quyền thần Trương Phúc Loan, ủng hộ hoàng tôn Nguyễn Phúc Dương”. Mục đích của khởi nghĩa Tây Sơn là chống lại áp bức của bọn cường hào, địa chủ, tiêu diệt Trương Phúc Loan, “thực hiện công lý trong làng hội”. Phong trào Tây Sơn không ngừng phạt triển và liên tiếp giành được những thắng lợi to lớn lớn: năm 1773, chiếm phủ Quy Nhơn; từ năm 1776 đến năm 1783, nghĩa quân Tây Sơn đã bốn lần đánh vào Gia Định. Trong lần tiến quân thứ hai (năm 1777) Tây Sơn bắt giết được chúa Nguyễn, chỉ còn Nguyễn Ánh chạy thoát, chính quyền họ Nguyễn Đàng trong bị lật đổ. Sau nhiều lần thất bại, Nguyễn Ánh sang trọng Xiêm cầu cứu. Chớp cơ hội, tháng 7 năm 1784 vua Xiêm sai tướng đem 5 vạn quân thủy bộ theo Nguyễn Ánh sang trọng xâm lược nước ta. Cuối năm 1784, quân Xiêm đã chiếm miền Tây Gia Định, chúng ra sức cướp phá, giết người. Nguyễn Nhạc đã cử Nguyễn Hụê vào nam giới đánh giặc. Tháng 1 năm 1785 Nguyễn Huệ lãnh đạo quân Tây Sơn đánh thắng trận Rạch Gầm – Xoài Mút.Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút là một trong những trận thủy chiến lớn nhất, đập chảy âm mưu xâm lược của vua Xiêm vị Nguyễn Ánh dẫn đường với khẳng định sức mạnh to lớn lớn của nghĩa quân Tây Sơn cũng như anh tài quân sự Nguyễn Huệ.

Năm 1786, với danh nghĩa “phù Lê diệt Trịnh” trào lưu Tây Sơn chuyển mục tiêu đấu tranh ra phía Bắc, quân Tây Sơn vị Nguyễn Huệ lãnh đạo đã đánh đổ hoàn toàn nền thống trị của họ Trịnh. Sau đó, bằng những cuộc tiến công ra Bắc năm 1787 – 1788, quân Tây Sơn lật đổ sự thống trị của vua Lê, chế độ vua Lê chúa Trịnh thống trị ở Bắc hà bị sụp đổ.

sau thời điểm đánh đổ những chính quyền phong kiến phản động trong nước, trào lưu Tây Sơn đã vươn lên làm cho nhiệm vụ chống ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa, quang đãng Trung đã đánh tung đội quân Mãn Thanh vị Tôn Sĩ Nghị chỉ huy, bảo vệ độc lập dân tộc.

trào lưu Tây Sơn là một vào những phong trào nông dân tiêu biểu trong thời phong kiến Việt Nam. Trào lưu đã lần lượt đánh đổ ba chính quyền phong kiến, phá tan hai cuộc xâm lược và can thiệp của ngoại bang, xóa bỏ tình trạng phân chia cắt Đàng vào – Đàng Ngoài, thực hiện công cuộc thống nhất đất nước, để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử nước nhà.

c. Một số đặc trưng của phong trào Tây Sơn thế kỷ XVIII

* Sự phát triển về quy mô và kết hợp vấn đề giai cấp – dân tộc

Tây Sơn là vùng đất thuộc phủ Quy Nhơn, dinh Quảng nam – là khu vực vực trù phú nhưng cũng là vùng chịu đánh thuế hà khắc thời bởi các cơ chế áp bức của những chúa Nguyễn. Năm 1771, ba bằng hữu Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lên vùng Tây Sơn thượng đạo (nay thuộc An Khê, Gia Lai) lập căn cứ, dựng cờ khởi nghĩa chống bao gồm quyền họ Nguyễn ở Đàng Trong.

trong giai đoạn đầu của phong trào, nghĩa quân Tây Sơn tranh thủ được sự ủng hộ của các cá thể thuộc giai cấp thống trị bằng khẩu hiệu “đánh đổ quyền thần Trương Phúc Loan, ủng hộ hoàng tôn Nguyễn Phúc Dương”. Nguyễn Nhạc đã lợi dụng mâu thuẫn này để phân hóa kẻ thù, kết quả là trào lưu không những ham mê được những tầng lớp nhân dân mà lại còn thu hút được một bộ phận trong tầng lớp thống trị vốn bất bình với phe cánh của Trương Phúc Loan “hào mục bản thổ đua nhau nổi dậy hưởng ứng với Nhạc, thế giặc ngày càng bùng lên” <3, tr. 17>.

“… Giận Quốc phó ra lòng bội bạc đề nghị Tây Sơn xướng nghĩa Cần Vương;

Trước là ngăn cột đá giữa loại kẻo đảng nghịch đặt mưu ngấp nghé, Sau là tưới mưa dầm khi hạn, kéo thuộc dân ra chốn lầm than…”

kế bên ra, Tây Sơn còn tập hợp được đông đảo dân cày trong sứ mệnh chủ lực của nghĩa quân qua khẩu hiệu “lấy của công ty giàu phân chia cho nhà nghèo” – quyền lợi kinh tế gắn liền với nông dân. Điều đó được những giáo sĩ Tây Ban Nha, điển hình là Diego de Jumilla ghi lại, sáchLes Espagnols dans l’Empire d’Annamtrích dẫn như sau: “Ban ngày họ xuống những chợ, kẻ đeo gươm, người sở hữu cung tên, tất cả người có súng. Họ ko hề làm cho thiệt hại đến ngườivà của. Trái lại họ tỏ ra muốn bình đẳng giữa mọi người Đàng Trong; họ vào trong nhà giàu, nếu đem nộp họ không nhiều nhiều thì họ không khiến tổn hại, nhưng nếu chống cự lại thì họ cướp lấy những của quý đem phân tách cho người nghèo; họ chỉ giữ gạo cùng lương thực mang đến họ mà thôi… Người ta gọi họ là bọn cướp đạo đức cùng nhân từ đối với quần chúng nghèo khổ..” <4, tr. 33>.

Tây Sơn không những tranh thủ được sự ủng hộ của dân cày mà trào lưu còn tranh thủ được các tầng lớp khác như hào trưởng gồm thế lực ở vùng Thuận Nghĩa, ông bầu gánh hát tuồng Nhung Quy, kép hát Tư Linh. Đặc biệt, tất cả cả thương nhân Trung Quốc như Tập Đình, Lý Tài – một trong những lực lượng đóng góp về tài bao gồm nhiều nhất đến nghĩa quân. Đồng thời, Nguyễn Nhạc với chính sách “thượng vận” đã nóng bỏng một phần lớn cư dân miền núi, người Thượng, những người rất thông thạo về đường sá, giỏi bắn cung, đặc biệt là rất trung thành, đã tin ai là tin đến cùng. Từ căn cứ Tây Sơn, nghĩa quân tỏa về giải phóng những làng xã, trừng trị bọn xã trưởng, quan liêu thu thuế, đốt hết các giấy tờ sổ sách, tuyên bố bến bãi bỏ mọi thứ thuế, nghĩa quân đi đến đâu đều được nông dân hưởng ứng tham gia.

Từ căn cứ Tây Sơn thượng đạo, với các khẩu hiệu “đánh đổ quyền thần Trương Phúc Loan, ủng hộ hoàng tôn Nguyễn Phúc Dương”, “lấy của công ty giàu phân chia cho người nghèo”, nghĩa quân lập cập được sự ủng hộ của những tầng lớp nhân dân. Nghĩa quân dần mở rộng căn cứ xuống vùng đồng bằng, thanh thế nghĩa quân lan rộngnhanh chóng. Năm 1773, quân đội Tây sơn kiểm kiểm tra phần lớn phủ Quy Nhơn. Lần đầu tiên nghĩa quân hạ được một thành lũy, dinh thự của quan liêu lại phong kiến, uy thế của nghĩa quân lên cao. Chiếm được thành Quy Nhơn, nghĩa quân mở rộng đánh với chiếm Quảng Ngãi. Đó là một thắng lợi tất cả ý nghĩa chiến lược quan trọng, đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của cuộc khởi nghĩa. Đến cuối năm 1773, vùng kiểm kiểm tra của Tây Sơn kéo dài từ phía phái mạnh Quảng Ngãi đến Khánh Hòa. Mặc dù nhiên, đến giữa năm 1774, quân của chúa Nguyễn phản công với đánh chiếm lại Bình Thuận, Diên Khánh, Bình Khang, quân Tây Sơn chỉ kiểm soát căn cứ Quy Nhơn với Quảng Ngãi.

Xem thêm: Nhạc Không Lời Tiếng Anh Là Gì ? Một Số Từ Vựng Phổ Biến Về Âm Nhạc

Năm 1776, Nguyễn Lữ đem quân đánh vào Gia Định, quân chúa Nguyễn phải bỏ thành Gia Định, chạy lên Trấn Biên. Năm 1777, Nguyễn Lữ với Nguyễn Huệ tiến quân vào Gia Định lần thứ hai, quân Tây Sơn đánh bại với bắt giết chúa Nguyễn là Nguyễn Phúc Thuần và Nguyễn Phúc Dương, Nguyễn Phúc Ánh chạy thoát, chấm dứt sự thống trị của chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Năm 1786, Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc, lật đổ tập đoàn chúa Trịnh, trao trả quyền lực mang lại vua Lê Hiển Tông. Vua Lê phong Nguyễn Huệ làm cho Uy quốc công và gả công chúa Ngọc Hân cho ông, cắt đất Nghệ An nhường đến Tây Sơn. Sau khi Tây Sơn trở vào Nam, tình hình Bắc hà trở yêu cầu rối loạn, Nguyễn Hữu Chỉnh lộng quyền, Nguyễn Huệ cử Ngô Văn Sở, Phan Văn Lân cùng Vũ Văn Nhậm diệt Nguyễn Hữu Chỉnh, còn vua Lê (Lê Chiêu Thống) chạy lên kinh Bắc, rồi chạysang Trung Quốc cầu cứu bên Thanh, sự nghiệp thống trị của công ty Lê đến đây chấm dứt.

tóm lại, từ một trào lưu nổ ra ở địa phương, sau 18 năm phong trào Tây Sơn đã phạt triển mạnh mẽ ra phạm vi cả nước, thú vị đông đảo những tầng lớp nhân dân tham gia và đạt được nhiều thắng lợi. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam gồm một phong trào nông dân vạc triển rộng lớn, kéo dài với quy mô ngày càng mở rộng, lực lượng gia nhập đông đảo về thành phần và số lượng. Trào lưu không những đã đánh đổ cả ba chính quyền phong kiến Lê – Trịnh – Nguyễn, chấm dứt tình trạng chia cắt đất nước mà còn đánh bại giặc ngoại xâm Xiêm, Thanh, bảo vệ chủ quyền quốc gia.

trong lịch sử phong kiến Việt Nam, phong trào nông dân Tây Sơn là trào lưu duy nhất gồm sự kết hợp giữa việc giải quyết vấn đề giai cấp với vấn đề dân tộc, đó chính là sự chuyển biến về tính chất của trào lưu so với các phong trào nông dân khác.

Sự chuyển biến về tính chất được thực hiện từ thời điểm nghĩa quân Tây Sơn lật đổ sự thống trị của chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Nguyễn Ánh chạy thoát, cầu viện quân Xiêm với âm mưu khôi phục chế độ phong kiến phản động. Với chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút, một mặt có tác dụng thất bại âm mưu xâm lược của quân Xiêm, mặt không giống đưa trào lưu Tây Sơn phát triển lên một tầm cao mới, có tác dụng chủ toàn bộ Đàng Trong, tạo điều kiện tiến ra Đàng Ngoài, lật đổ bao gồm quyền thống trị Lê – Trịnh.

Lần thứ hai, lòng yêu nước được thăng hoa, trở thành đỉnh cao, là biểutượng mang lại thời đại Tây Sơn khi quần chúng ta tập trung sức người, sức của chống quân xâm lược Mãn Thanh. Với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa vào Tết Kỷ Dậu 1789, giải phóng Thăng Long, chấm dứt sứ mệnh giải phóng dân tộc, bảo vệ độc lập với thống nhất nước nhà.

Sự chuyển biến về quy mô với tính chất là một nét đặc sắc của phong trào nông dân Tây Sơn vào lịch sử phong kiến Việt Nam. Từ căn cứ Tây Sơn thượng đạo, phong trào Tây Sơn đã phạt triển lớn mạnh, trở thành một trào lưu quật khởi của cả dân tộc. Phong trào Tây Sơn ban đầu có tính chất địa phương, sau trở thành trung tâm thu hút mạnh mẽ quần chúng nhân dân tham gia cùng phát triển thành phong trào có phạm vi hoạt động rộng lớn bên trên phạm vi cả nước, bao gồm sự kết hợp giữa việc giải quyết vấn đề giai cấp cùng vấn đề dân tộc.

* Gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc

nét nổi bật của phong trào Tây Sơn không chỉ là sự kết hợp giữa việc giải quyết vấn đề giai cấp với vấn đề dân tộc, mà còn là cuộc tranh đấu nhằm giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Năm 1788, vua Càn Long nhà Thanh sai Tôn Sĩ Nghị chỉ huy 29 vạn quân, huy động từ Lưỡng Quảng, Vân Nam và Quý Châu với danh nghĩa phù Lê, vào chiếm đóng Thăng Long. Nhận tin cấp báo, mon 12 năm 1788, Nguyễn Huệ đăng vương Hoàng đế, lấy niên hiệu quang quẻ Trung để quy tụ lòng dân, lập tức tiến quân ra Bắc. Đến Nghệ An, quang quẻ Trung tuyển thêm quân, củng cố lực lượng, mở cuộc duyệt binh lớn ở Vĩnh Doanh. Ngày đôi mươi tháng 12 năm Mậu Thân (15 tháng 1 năm 1789), đại quân của quang Trung đã ra đến Tam Điệp, Biện Sơn. Kế hoạch tác chiến được đề ra, toàn quân tạo thành năm đạo với những nhiệm vụ khác nhau. Quang Trung quyết định mở tiệc khao quân ăn tết trước, hẹn đến ngày mùng 7 vào Thăng Long mừng chiến thắng. Đêm giao thừa, quang Trung đọc vang lời hịch:

Đánh đến để lâu năm tóc,

Đánh mang đến để đen răng,

Đánh cho chúng chích luân bất phản,

Đánh cho chúng phiến giáp bất hoàn,

Đánh đến sử tri nam quốc anh hùng chi hữu chủ

Chỉ với 5 chiếc thơ, 35 chữ, lời hịch thể hiện rõ mục đích của cuộc tiến quân là để bảo vệ các truyền thống văn hóa dân tộc như những tục để tóc dài, nhuộm răng đen; quyết vai trung phong đánh giặc đến cùng (đánh cho kẻ xâm lược ko kịp trở tay, không thể mảnh giáp) và khẳng định chủ quyền quốc gia của người Việt phái nam “đánh đến sử tri phái nam quốc nhân vật chi hữu chủ”. Bài Hịch xuất quân ko những biểu hiện ý chí quyết trung ương đánh giặc của quân cùng dân ta bên cạnh đó đánh để bảo vệ phong tục, tập cửa hàng riêng của dân tộc đánh mang đến để dài tóc, đánh đến để đen răng, đánh để khẳng định ta ko bị đồng hóa sau hơn 1000 bị phương Bắc đô hộ.

sau khi đánh bại 29 vạn quân Thanh xâm lược (1789), vương triều quang quẻ Trung ra sức xây dựng một thiết yếu quyền phong kiến mới, tiến bộ với ý thức quản lý đất nước trên một phạm vi rộng lớn dưới một chủ yếu quyền trung ương tập trung mạnh. Vào đó,Quang Trung rất chú trọng đến phạt triển giáo dục với trọng dụng chữ Nôm. Đối với những nho sĩ, trí thức, kể cả quan liêu lại trong chủ yếu quyền cũ nhưng tài giỏi năng, trí tuệ, tất cả nhiệt tình xây dựng đất nước, quang Trung với tư tưởng “cầu hiền tài”, cố gắng thuyết phục cùng sử dụng họ vào bộ vật dụng nhà nước mới, đặt họ ở những chức vụ cao tương xứng với tài năng của họ. Ngô Thời Nhậm, Phan Huy Ích, Nguyễn Thiếp… là những học giả tiêu biểu trong số những nho sĩ này.

Để đáp ứng nhu cầu xây dựng chính quyền mới cùng đào tạo quan lại mới, mặt cạnh phương thức “tiến cử”, “cầu hiền tài” quang quẻ Trung đã phát hành chính sách “khuyến học”, mở rộng chế độ học tập, thi cử. Trường học được mở rộng đến các làng xã, được cho phép các địa phương sử dụng một số đền chùa không cần thiết làm cho trường học. Về nội dung, bỏ lối học từ chương khuôn sáo, cải tiến dần theo hướng thiết thực, bắt các nho sinh, sinh đồ ở những triều đại trước phải thi lại. Người làm sao xếp loại ưu thì mới được công nhận mang đến đỗ, hạng liệt phải về học lại, còn những người bỏ tiền ra thiết lập tước quan lại (thời Lê – Trịnh) đều bị đuổi về chịu lao dịch như dân chúng.

mặt cạnh đó, dưới vương triều Tây Sơn, quang quẻ Trung rất trọng dụng chữ Nôm. Ông lập Sùng chính Viện chăm dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm có tác dụng tài liệu học tập với giúp vua về mặt văn hóa. Mục đích của quang đãng Trung là nhằm đưa chữ Nôm lên thành quốc ngữ bao gồm thức nạm cho chữ Hán. Chữ Nôm được đưa vào khoa cử, trong các kỳ thi quan lại trường phải ra đề thi bằng chữ Nôm, người thi đến kỳ tam trường phải làmthơ, phú bằng văn Nôm. Chữ Nôm trở thành văn tự chủ yếu thức của quốc gia dưới triều quang đãng Trung, một thành quả quan trọng trong lịch sử đấu tranh cùng bảo tồn nền văn hóa dân tộc, chống chính sách đồng hóa của các triều đại phương Bắc.

bao gồm thể nói việc trọng dụng chữ Nôm cùng mở rộng hệ thống trường học tất cả ý nghĩa quan lại trọng trong sự vạc triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ tinh thần quốc gia, bảo tồn nền văn hóa dân tộc. Việc sử dụng chữ Nôm làm cho văn tự thiết yếu thức của quốc gia dưới triều Tây Sơn là một thành quả quan trọng trong lịch sử đấu tranh, gìn giữ cùng phát huy truyền thống văn hóa dân tộc. Không những thế, chữ Nôm còn phân phát triển thành một trào lưu văn hóa rộng lớn, xuất hiện nhiều công ty văn, đơn vị thơ Nôm xuất sắc như: Ngọc Hân công chúa với “Ai tư vãn”; Phan Huy Ích với “Văn tế quang đãng Trung” cùng không thể không kể tới Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương.

Những chính sách về văn hóa của quang đãng Trung thể hiện tư tưởng tiến bộ nhằm đưa đất nước hối hả vượt qua cuộc khủng hoảng sau thời gian chiến tranh kéo dài, đất nước bị chia cắt, vươn lên sánh vai cùng những quốc gia phạt triển đương thời. Đồng thời, những chế độ đó chứng tỏ ông có ước mơ xây dựng một nền học thuật, giáo dục đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cấp ý thức độc lập, tự cường đến nhân dân. Đây là một nét nổi bật thể hiện tầm chú ý chiến lược của quang Trung nói riêng và của vương triều Tây Sơn nói chung.

* Đoàn kết và phân tách rẽ trong nội bộ của phong trào

ngay lập tức từ buổi đầu, lúc địa bàn hoạt động mới chỉ trong phạm vi nhỏ hẹp của miền núi rừng Quy Nhơn, bằng hữu Tây Sơn đã khôi lỏi đề ra được sách lược thích hợp hợp để tập hợp lực lượng, duyên dáng quần chúng nhân dân tham gia. Nguyễn Nhạc nhiều lần đến các vùng đất Tây Nguyên, danh nghĩa là buôn trầu, sở hữu gỗ, download ngựa… nhưng thực chất là tìm phương pháp liên kết với cộng đồng dân tộc ở đây, vào đó gồm người Ba-na, vận động họ gia nhập ủng hộ mình. Với sự khôn khéo và thân thiện, Nguyễn Nhạc và những người em của mình đã chiếm được tình cảm quý mến của người dân Tây Nguyên, họ gọi ông là Tơ Mo Bok (vua Trời, người Trời), gia nhập tích cực vào lực lượng của Tây Sơn chống thiết yếu quyền họ Nguyễn “lực lượng ở giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa tất cả đông đảo người miền núi <…> trong các lực lượng của các dân tộc anh em, trước hết phải kể đến người Ba-na, người Hơ-rê, người Chăm” <5, tr. 143>.Đồng thời, phong trào còn có sự gia nhập của những thổ hào như Nguyễn Thung, lôi cuốn cả người Hoa như Tập Đình, Lý Tài tích cực hưởng ứng. Năm 1786, lúc tiến quân ra Đàng Ngoài, Tây Sơn luôn luôn nhận được sự ủng hộ đồng tình của quần chúng nhân dân, phát huy tinh thần đoàn kết của cả một dân tộc, đẩy mạnh sức mạnh của phong trào Tây Sơn cùng quân đội Tây Sơn.

Sự đoàn kết của ba đồng đội nhà Tây Sơn với đông đảo quần chúng nhân dân tạo buộc phải sức mạnh, giúp phong trào vượt qua những khó khăn khăn buổi đầu, ngàycàng phân phát triển về lực lượng cùng mở rộng phạm vi hoạt động.

mặc dù nhiên, trong quá trình lãnh đạo phong trào, tình trạng nội bộ Tây Sơn cũng gồm nhiều bất ổn. Nội bộ lục đục, mâu thuẫn nảy sinh từ sau thời điểm Nguyễn Huệ từ Bắc hà trở về, tạo ra những tổn thất khổng lồ lớn đối với sự thống nhất lực lượng của trào lưu Tây Sơn và sự phát triển của vương triều Tây Sơn sau này.

Sử sách ko ghi chép thật cụ thể về nguyên nhân mâu thuẫn giữa bằng hữu Tây Sơn. Nhưng xích mích, mâu thuẫn giữa Nguyễn Nhạc cùng Nguyễn Huệ là có thật, thậm chí 2 người đã sử dụng đến quân sự “dùng binh lực đánh lẫn nhau”, “Trước kia, Văn Huệ và Văn Nhạc dấy quân đánh nhau”. Vì sao của sự bất hòa này có lẽ bắt đầu từ dịp Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc hà, bởi vì chủ trương của Nguyễn Nhạc là tập trung tiêu diệt chúa Nguyễn, giữ chủ quyền với Bắc Hà, phải việc Nguyễn Huệ tự ý đem quân Bắc tiến là đi ngược lại ý của Nguyễn Nhạc. Mặt khác, Nguyễn Nhạc không yên tâm với sự phân phát triển thế lực riêng của Nguyễn Huệ, sợ rằng Nguyễn Huệ sẽ vượt quyền mình, sợ rằng không kiềm chế được Nguyễn Huệ “quyền làm vua đối với bề tôi đã bị coi khinh” , “sau lúc Văn Huệ đã lấy được Thuận Hóa, đưa thư về nói tiến thẳng quân ra để lấy Thăng Long. Văn Nhạc được nhận thư, ko bằng lòng, sai người ngăn lại, nhưng không kịp. Đến thời gian Văn Huệ đã lấy được Thăng Long. Văn Nhạc biết tin sợ lắm. Nhạc chỉ ra rằng vội vàng đem quân vào sâu như thế tất nhiên cực nhọc giữ được lâu. Hơn nữa VănNhạc nhận thấy Văn Huệ vốn là người giảo hoạt, hung tợn, nếu đắc chí, tất nhiên sẽ giữ lấy một nước để tự lo toan, rồi dần dà cực nhọc mà kiềm chế được”. Mâu thuẫn giữa hai anh em Tây Sơn lớn tới mức hai bên đánh nhau kịch liệt: “Ông Huệ tróc nã kích. Ông Nhạc rút quân vào thành Quy Nhơn, cố thủ. Ông Huệ công vi cả tháng mà lại không hạ nổi thành, bèn đánh chiếm núi Long Cốt, rồi kê súng đại bác bỏ trên núi bắn vào thành. Những nơi hiểm yếu trong thành bị phá” .

Mâu thuẫn cùng bất hòa của hai đồng đội Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ làm cho hòa khí trong nội bộ Tây Sơn bị ảnh hưởng, tình cảm bạn bè rạn nứt, lực lượng Tây Sơn bị phân hóa: Nguyễn Nhạc xưng là Trung ương Hoàng đế, đóng đô ở Quy Nhơn, Nguyễn Nhạc phong Nguyễn Lữ làm cho Đông Định Vương, cai quản vùng đất Gia Định, Nguyễn Nhạc phong Nguyễn Huệ làm cho Bắc Bình Vương, cai quản vùng đất từ đèo Hải Vân trở ra Bắc. Một vào những đóng góp của phong trào Tây Sơn là xóa bỏ tình trạng phân chia cắt, thống nhất đất nước. Nhưng nay, khi phong trào giành được thắng lợi, đất nước lại bị chia thành ba thiết yếu quyền không giống nhau, tiếp tục đi vào bé đường phong kiến hóa.

Hậu quả tai hại nhất của việc bất hòa giữa đồng đội Tây Sơn là bị kẻ địch từ nhị phía tận dụng. Sau cha năm lưu vong ở Xiêm, Nguyễn Ánh nhận ra cơ hội trở về nước hồi tháng 8 năm 1787 cùng đã tập hợp lực lượng. Nguyễn Lữ nghe tin Nguyễn Ánh trở về, vội vã kị đi nơi không giống để Gia Định cho Phạm Văn Tham giữ. Nhận thấy quân Nguyễn Ánh càng ngày mạnh, Nguyễn Lữ sợ hãi mang quân rút chạy về Quy Nhơn, quân Tây Sơn đã mỏng lại càng mỏng. Phạm Văn Tham vẫn cố đơn độc chiến đấu. Thế cùng sức kiệt, đầu năm 1789 Phạm Văn Tham bị Nguyễn Ánh vây chặt, lại bịt đường ra biển về Quy Nhơn đề xuất buộc phải đầu hàng. Nguyễn Ánh dẹp im đất Gia Định.

Ở Bắc Hà, thực trạng rối loạn, từ Nguyễn Hữu Chỉnh đến Vũ Văn Nhậm đều chăm quyền, bao gồm ý chống lại vương triều Tây Sơn. Quang đãng Trung đem quân ra Bắc tiêu diệt Chỉnh, Nhậm, tổ chức lại hệ thống cai trị ở Bắc Hà, đưa những danh sĩ có tên tuổi như Ngô Thì Ngậm, Phan Huy Ích ra đảm đương công việc, Nguyễn Huệ rút quân về Phú Xuân. Sau thời điểm ổn định tình hình Bắc hà, quang đãng Trung tích cực chuẩn bị lực lượng đem quân vào nam đánh Gia Định, nhưng năm 1792 ông qua đời, nhỏ là Nguyễn quang đãng Toản còn nhỏ tuổi lên nối ngôi, nhà Tây Sơn mau lẹ suy yếu. Sự ra đi của quang quẻ Trung khiến cho nội bộ mặt hàng ngũ tướng lĩnh Tây Sơn càng ngày rạn nứt nghiêm trọng, Trần quang quẻ Diệu bất hòa với Vũ Văn Dũng, Vũ Văn Dũng giết Bùi Đắc Tuyên và Ngô Văn Sở, các đại thần giết hại lẫn nhau. Quang quẻ Toản nghi ngờ giết hại nhiều triều thần, võ tướng, khiến mang đến sức chiến đấu suy giảm, thêm nhiều người sang hàng Nguyễn Ánh. Nhân cơ hội nội bộ Tây Sơn suy yếu, Nguyễn Ánh tiến hành những cuộc phản công: năm 1801, Nguyễn Ánh đánh thẳng ra Phú Xuân, quang Toản phải chạy ra Bắc hà; năm 1802, Nguyễn Ánh huy động nhiều cánh quân thủy – bộ tiến ra Bắc, lần lượt chiếm vùng đất từ QuảngTrị đến nam Định rồi tiến thẳng về Thăng Long. Quang Toản không cự chống nổi, vượt sông Nhị chạy lên mạn Bắc Giang và bị bắt, chấm dứt vương triều Tây Sơn.

Sự bất hòa trong nội bộ bằng hữu Nguyễn Huệ và trong tướng lĩnh Tây Sơn cùng sự bất lực của Nguyễn Lữ đã tạo điều kiện cho Nguyễn Ánh trở lại Gia Định. Mặt khác, cái chết đột ngột của Nguyễn Huệ là một tổn thất lớn đối với phong trào Tây Sơn, là cơ hội để Nguyễn Ánh khôi phục quyền lực đơn vị Nguyễn.

Đoàn kết tạo nên sức mạnh, mất đoàn kết tạo nên nội bộ chia rẽ. Buổi đầu, trào lưu Tây Sơn có được sức mạnh của đoàn kết, sức mạnh góp họ từ căn cứ Tây Sơn vạc triển rộng ra quy mô cả nước, đưa cuộc phong trào nông dân Tây Sơn lên những tầm cao mới, giành những thắng lợi mới. Nhưng sự phân chia rẽ, mất đoàn kết vào nội bộ Tây Sơn đã tạo điều kiện mang lại Nguyễn Ánh trở về, chiếm lại vùng đất Gia Định và lật đổ vương triều Tây Sơn, thành lập triều Nguyễn.

3. Kết luận

trào lưu Tây Sơn sở hữu những đường nét đặc trưng riêng, được đánh giá là một vào những phong trào nông dân tiêu biểu và điển hình của trào lưu nông dân trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Nhờ tinh thần đoàn kết, phong trào liên tiếp giành được những thắng lợi lớn, không ngừng phân phát triển về quy mô, giải quyết tốt vấn đề giai cấp – dân tộc. Thành quả lớn nhất của phong trào Tây Sơn là ko những tiêu diệt những chính quyền phong kiến phản động Lê – Trịnh – Nguyễn, xóa bỏ tình trạng chiacắt đất nước cơ mà đã vượt ra khỏi phạm trù đấu tranh giai cấp, vươn lên đảm nhiệm phương châm chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc. Mặt cạnh đó, việc giữ gìn với phát huy văn hóa truyền thống văn hóa của dân tộc luôn luôn là mục tiêu của Tây Sơn dù cho là đang chiến đấu mang lại sự nghiệp thống nhất tổ quốc xuất xắc ở thời kỳ chủ quyền xây dựng, củng cố độc lập nền dân tộc. Những cơ chế tiến bộ với hợp thời của quang quẻ Trung và vương triều Tây Sơn giúp Đại Việt gồm những bước chuyển bản thân sau hơn nhị thập kỷ bị chia cắt cùng bước đầu đạt được một số thành tựu trên các lĩnh vực. Mặc cho dù không thể giành được thắng lợi cuối cùng, không giữ được thành quả đấu tranh vì chưng sự chia rẽ, mất đoàn kết giữa bạn bè Nguyễn Huệ và các quan lại, nhưng những đóng góp của trào lưu nông dân Tây Sơn là ko thể phủ nhận cùng Tây Sơn – Nguyễn Huệ mãi là niềm tự hào của mỗi người dân Việt.