*
Chùa Một Cột còn có tên là Diên Hựu giỏi Liên hoa đài, nằm trong toàn diện và tổng thể khu di tích Quốc Gia đặc biệt Phủ quản trị và Lăng quản trị Hồ Chí Minh. Xưa kia, chùa nằm trên đất thôn Thanh Bảo, thị xã Quảng Đức, phía Tây hoàng thành Thǎng Long thời Lý, nay ở trong phố miếu Một Cột, quận ba Đình, tp Hà Nội.

Bạn đang xem: Lịch sử hình thành chùa một cột

Theo sách Thăng Long cổ tích khảo xa xưa, vị trí đây hoang vu không có thôn xóm chỉ duy nhất bao gồm một hồ nước. Cao Biền đơn vị Đường làm cho An nam giới đô hộ cho nơi đấy là sống sống lưng của nhỏ rồng đang đi, theo thuật phong thủy nên cho xây trụ đồng làm việc đó nhằm chặt đứt long mạch. Về sau dân mang lại lập thôn ấp điện thoại tư vấn là thôn độc nhất Trụ. Vua Lý Thái Tông tuổi đã tăng cao mà chưa có con trai nối nghiệp buộc phải ngài thường mang lại chùa để ước tự. Một đêm, nhà vua nằm mơ được đức phật bà Quan chũm Âm tồn tại trên tòa sen mời đến thôn tốt nhất Trụ, bên trên tay ẵm Tiên đồng ban mang lại nhà vua. Ít lâu sau hoàng hậu sinh hạ được bé trai. Nhà vua đến dựng một ngôi chùa tất cả dáng dấp sẽ thấy như sinh hoạt trong mộng nhằm thờ ông phật bà Quan núm Âm. Cái thương hiệu Diên Hựu được đặt đến chùa mang ý nghĩa sâu sắc “phúc lành dài lâu”.

aSách Đại Việt sử cam kết toàn thư mang đến biết: chùa được sản xuất vào mùa Đông tháng 10 năm Kỷ Sửu, niên hiệu Thiên Cảm Thánh Võ Đại Bảo đầu tiên (l049) thời Lý Thái Tông. Vua Lý Thái Tông (1028 – 1054) chiêm bao thấy Phật quan Âm ngồi bên trên tòa sen đưa tay dắt vua lên tòa. Lúc tỉnh dậy, vua kể lại cho các quần thần nghe, có fan cho là điềm không lành. Công ty sư Thiền Tuệ khuyên bên vua dựng một ngôi miếu trên cột đá chính giữa hổ Linh Chiểu với dáng bông sen nở nên gọi là “Liên Hoa đài”, trong miếu tạc pho tượng Phật quan lại Âm ngồi bên trên tòa sen như bên vua đã gặp mặt trong mộng. Các nhà sư mang đến làm lễ, đi vòng quanh chùa tung kinh, niệm Phật ước chúc mang lại vua sinh sống lâu nên được gọi là miếu Diên Hựu.

Hoàng gần kề chiều Lê è Bá Vịnh trong một lần thăm miếu đã vịnh thơ:

“Hương thôn trang vắng chốn thành xưa

Diên Hựu Thái Tông đánh tên chùa

Bởi lẽ rạm cung Hoàng ước mộng

Bồ Tát quan liêu Âm hiển linh chư”

Theo văn bia dựng năm Cảnh Trị 3 (1665), đời vua Lê Huyền Tông vày Tỳ Khưu Lê tất Đạt ghi, miếu được dựng trường đoản cú thời trực thuộc Đường: “Năm đầu niên hiệu Hàm Thông đời Đường (nước ta trong thời gian này bị đơn vị Đường đô hộ) dựng một cột đá trọng điểm hồ. Bên trên cột xây một toà lầu ngọc trong những số ấy đặt tượng Phật quan lại âm nhằm thờ cúng. Khí đất thông thường đúc anh linh, ước gì được nấy. Đến khi triều Lý xây đắp kinh đô sống đây, cũng noi theo lốt cũ, càng ngày càng sùng kính linh thiêng. Lúc Lý Thái Tông chưa có hoàng tử, thường cho đó mong nguyện. Một đêm, nằm mộng thấy Phật quan âm mời lên phía trên lầu, ôm một đứa nhỏ bé đặt vào lòng vua. Mon đó phi tần có có hoàng tử. Vua bèn sửa thêm ngôi miếu Diên Hựu làm việc bên phải chùa Một Cột để không ngừng mở rộng việc thờ cúng…”.

Đến đời vua Lý Nhân Tông, năm Anh Vũ Chiêu Thánh 5 (1080) vua đến đúc quả chuông đồng mập nặng 1 vạn 2 ngàn cân để treo sinh sống chùa, quả chuông được đặt tên “Giác nuốm chung” tức là “Chuông thức tỉnh hầu như người”. Dựng phương đình bằng đá xanh cao 8 trượng để treo trái chuông này, nhưng vì chuông thừa nặng không vấn đề gì treo lên được, phải kê dưới đất đề xuất đánh ko kêu, nên bỏ ngơi nghỉ ruộng rùa của chùa, nên có tên là chuông Quy Điền (ruộng rùa). Chuông này là một trong “tứ đại khí” của nước Nam. Năm 1426, lúc quân Minh bị nghĩa quân Lam Sơn bao vây ở thành Đông quan tiền (Hà Nội ngày nay), vào tình trạng không được đầy đủ quân dụng, tướng tá Minh lúc ấy là vương Thông bèn sai tín đồ đem phá trái chuông Quy Điền để đưa đồng đúc vũ khí.

Văn bia tháp “Sùng thiện Diên Linh” chùa Long Đọi (Nam Hà), hỗ trợ cho ta hình ảnh chân thực nhất về ngôi miếu Một Cột thời Lý: “Lòng sùng kính đức Phật, dốc lòng mộ đạo nhân quả, nhắm tới miền Tây Cấm nổi danh, xây ngôi chùa giáp Diên Hựu. Theo vết vết miếu cũ cùng rất ý mới của nhà vua (Lý Nhân Tông).

Đào hồ nước Linh Chiểu, giữa hồ vọt lên một cột đá, đỉnh cột nở sen nghìn cánh, bên trên bông sen đứng vững toà năng lượng điện màu xanh, vào điện đặt pho tượng xoàn Nhân Đức. Vòng quanh hồ là hai dãy hành lang, lại đào ao Bích Trì, mỗi bên bắc cầu vồng đế đi qua. Phía sân ước đằng trước phía hai bên tả hữu, xây bảo tháp lưu Ly.

Hằng tháng, vào mau chóng ngày mồng Một, hằng năm vào cơ hội du xuân, công ty vua ngồi xe pháo ngọc, đến chùa mở tiệc chay, làm lễ thắp nhang hoa, ước cho ngôi báu lâu dài, bày chậu thau làm lễ vệ sinh tượng Phật. Trang sức quý pho tượng tinh tế, biểu hiện tướng mạo của năm nhiều loại chúng sinh…”. Qua văn bia miêu tả, cụ thể chùa Một Cột thời Lý to lớn lộng lẫy hơn chùa ngày này rất nhiều.

Kế tiếp triều đại công ty Lý là đơn vị Trần ngôi chùa vẫn mang tên Diên Hựu và miếu cũng đã qua không ít đợt tu sửa, đợt sửa chữa lớn vào thời điểm năm Thiền Ứng bao gồm Bình 18 (1249) gần như phải có tác dụng lại toàn bộ. Như sách Đại Việt sử ký kết toàn thư vẫn ghi năm 1249 “mùa xuân mon Giêng sửa lại chùa Diên Hựu xuống chiếu vẫn dựng chùa ở nền cũ”.

Xem thêm: Bộ Dụng Cụ Lấy Kem Đánh Răng Tự Động Loại Nào Tốt Nhất Hiện Nay

Thời Lê, triều đình nhiều lần đến tu sửa, thu nhỏ tuổi kích thước đài sen và cột đá. Năm 1838, Tổng đốc Hà Ninh Đặng Văn Hòa tổ chức triển khai quyên góp thập phương thay thế sửa chữa điện đường, hiên nhà tả hữu, gác chuông với tam quan. Năm 1802, ba chính Tôn Thất Giao xin đúc chuông mới. Năm 1864, Tổng đốc Tôn Thất Hàm hưng công tu bổ làm sàn gỗ hình chén bát giác để đỡ toà sen, va trổ thêm lao động tráng lệ. Năm 1954, trước khi rút khỏi Hà Nội, quân Pháp sẽ đặt mìn phá đổ chùa. Sau ngày tiếp quản ngại Thủ đô, bộ Văn hóa vn Dân công ty Cộng hòa đã mang đến tu sửa chùa Một Cột (chùa Diên Hựu) theo như đúng kiểu mẫu thời cũ giữ lại từ thời Nguyễn.

So với đồ sộ và hiệ tượng thời Lý – Trần chùa Một Cột bây chừ đã thay đổi khá nhiều, tuy nhiên, lối phong cách thiết kế nhất trụ vẫn là kiến trúc cơ bản. Chùa bao gồm kết cấu hình vuông mỗi chiều 3m, làm bằng gỗ, khía cạnh tiền nhằm ngỏ, 3 phía còn lại làm bởi ván gỗ bưng kín, phía trên có mái gói, bốn góc uốn nắn cong tạc hình lưỡng long chầu nguyệt. Toàn cục kiến trúc miếu được chế tạo trên một cột đá hình tròn có 2 lần bán kính 1,2m cao 4m chưa tính phần chìm bên dưới nước. Trụ đá gồm 2 khối gắn sát với nhau, thoạt chú ý tưởng như là 1 trong khối. Phần trên thân trụ với 8 cánh gỗ trông tựa bông sen nở, nối sát với mộng 8 cột của chùa (4 cột lớn và 4 cột phụ). Các cột này đỡ lấy các vố ngang của mái chùa. Nóc chùa xuất hiện nguyệt bốc lửa, 2 đầu rồng chầu về mặt nguyệt. Trong chùa tượng ông phật Quan nắm Âm ngồi trên một bông sen được làm bằng gỗ sơn son thiếp kim cương đặt tại vị trí cao nhất. Bên trên bức tượng Phật là Hoành Phi “Liên hoa đài” (đài hoa sen). Trên chùa tất cả độc tốt nhất một lối nhỏ dẫn vào chủ yếu điện bởi 1 bậc thang 10 bậc, nát gạch men chỉ, hai bên có thành tường xây gạch. Nhìn tổng thể ngôi chùa như một bông sen mập vươn thẳng lên thân hồ nước đó là sự cao quý thoát tục của nhà phật.

Nét độc đáo và khác biệt của kiến trúc chùa Một Cột là toàn thể ngôi miếu được bỏ lên trên một cột đá. Ở đây, tất cả sự kết hợp táo bạo của ý tưởng phát minh tượng, hữu tình đầy thi vị qua biểu tượng bông sen cùng những chiến thuật hoàn hảo về kết cấu bản vẽ xây dựng gỗ, đá được phù trợ do cảnh quan, gồm ao, có cây cỏ đã tạo cho sự sát gũi, tinh khiết mà vẫn thanh bạch. Ao hình vuông ở phía dưới hình tượng cho đất (trời tròn đất vuông) ngôi miếu vươn lên như một ý nghĩa cao tay lòng nhân ái soi tỏ cụ gian. Hình ảnh hoa sen tượng trưng mang đến trí tuệ miên mãn. Miếu Một cột là biểu tượng độc lập, Diên Hựu chỉ sự tồn tại hiện lên lâu dài. Từ giấc mơ lành của nhà vua thủa nào, trải qua năm tháng ngôi chùa với lối kiến trúc khác biệt vẫn vững quà cùng tổ quốc đi qua bao thăng trầm của định kỳ sử.

Trong khuôn viên chùa Một Cột bao gồm cây người thương Đề của Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad tặng ngay nhân dịp quản trị Hồ Chí Minh qua thăm Ấn Độ vào tháng 2/1958. Cây nhân tình Đề là đặc trưng của trí tuệ, niềm tin khoan dung của Phật giáo. Gần 60 năm, cây bồ đề nhỏ tuổi bé nơi đất Phật nay đã trở thành cây cổ thụ tỏa bóng non trong khuôn viên chùa. Khách đến thăm quan chùa hay tới ngắm cây bồ Đề và hết lời ca tụng tình liên hiệp hữu nghị của hai dân tộc Việt – Ấn.

Cách miếu Một Cột khoảng tầm 10m về phía tây-nam là miếu “Diên Hựu tự”. Tuyên truyền miếu được dựng trên mảnh đất ruộng Quy Điền ngày xưa, qua cổng là một trong lối đi nát gạch đem vào khoảng sảnh rộng, là khu vực thờ tự của nhà Tiền Đường, nhà thờ tổ, thờ mẫu mã theo phong cách thiết kế 5 gian giống các ngôi chùa truyền thống Việt Nam. Trải trải qua nhiều biến cố lịch sử vẻ vang chùa Diên Hựu tự đang được duy tu lại nhiều lần, những đồ vật cổ hầu như đã trở nên thất lạc trong chiến tranh. Hiện, trong miếu còn cái khánh đồng niên hiệu: “Đại Thanh Càn Long niên tạo”, cái chuông đồng được đúc thời bên Nguyễn treo trên cổng chính của chùa, 33 tấm bia ghi công đức xây dựng…, ngay gần 40 pho tượng và không ít đại tự, câu đối, cửa võng.

Ngày 8/4 âm kế hoạch hàng năm, đơn vị chùa tổ chức triển khai lễ rửa ráy Phật cũng chính là kỷ niệm Khánh đạt của đức quan tiền Âm. Vào trong ngày này, công ty sư và nhân dân mọi nơi cho chùa để tụng kinh cầu an, sau lễ tắm rửa phật là lễ phóng sinh. Nhà chùa thường thả cá vào hồ nước hoặc thả chim bay lên trời cao biểu đạt sự tự bi hỉ xả của nhà Phật (nghĩa là đem trung ương từ bi đến mang lại muôn vạn loài, mong mong toàn bộ đều ra khỏi ngục tù mờ ám lầm than, mong cho mạnh khỏe hạnh phúc, hòa bình tự vày trên trái đất.

Khi đến thủ đô Hà Nội, bất kể du khách nào vẫn muốn một lần mang lại thăm chùa Một Cột “một vào những biểu tượng cổ kính của Thủ đô”, góp phần thúc đẩy phượt Hà Nội đến bạn bè trong nước với quốc tế. Chùa Một Cột 1 thời được in trên mẫu tem bưu chính lưu hành khắp cả nước, đây cũng là 1 một trong những lý do để cho chùa Một Cột ở hà thành trở thành một vệt ấn sâu đậm trong lòng người dân hà nội và mọi tín đồ dân Việt Nam.

Trải qua thăng trầm của thời gian trong không gian văn hóa tín ngưỡng nghìn năm chùa Một Cột dự án công trình đã trở thành hình tượng trường tồn của dân tộc.